Ұзақ мерзімді еңбек демалысы кезеңінде МӘМС жарналарын төлеу тәртібі қандай?

Ұзақ мерзімді ақылы еңбек демалысына шыққан кезде міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жарналарын уақтылы әрі дұрыс төлеу маңызды. Бұл сақтандырылған мәртебені сақтау үшін қажет. Бұл туралы Жамбыл облысы бойынша филиалы «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ хабарлайды.
Егер еңбек демалысы бір айдан ұзақ болса, жарнаны бір рет төлейді, алайда оның сомасы демалыс кезеңіне кіретін айлар бойынша бөлінеді. Мысалы, егер демалыс маусым айының соңынан тамыз айының ортасына дейін созылса, маусым айында төленген жарна келесідей бөлінеді:
• маусым айына;
• шілде айына;
• тамыз айына.
Жарна мөлшері әр айдағы демалыс күндерінің санына сәйкес есептеледі.
Дұрыс төлеудің маңызы неде?
Жарналар дұрыс бөлінбеген жағдайда, жүйе төлемдерді есепке алмауы мүмкін. Бұл сақтандырылған мәртебенің уақытша тоқтауына және медициналық қызметтерге қолжетімділіктің шектелуіне әкелуі мүмкін.
Мәселе туындаған жағдайда жүгіну қажет?
Егер мәртебе дұрыс көрсетілмесе немесе медициналық қызмет көрсетуден бас тартылса, келесі әрекеттер ұсынылады:
• тіркелген емханадағы Пациенттерді қолдау қызметіне жүгіну;
• қажет болған жағдайда Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры арқылы өтініш жолдау:
o ресми сайт: msqory.kz
o Telegram-бот: SaqtandyrýBot
Дереккөз: @jambylinfo

Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы

🦠 Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы (КҚГҚ) – бұл өте қауіпті жұқпалы ауру, оны көбіне кенелер (клещтер) арқылы жұқтырады. Аурудың қоздырғышы – вирус, ол адам ағзасына қан арқылы немесе зақымдалған тері арқылы енеді. Бұл дерт көбіне мал шаруашылығымен айналысатын адамдар арасында кездеседі.
🐄 Жұғу жолдары: ауру көбінесе кененің шағуы арқылы таралады. Сонымен қатар, ауру малдың қанымен немесе етін өңдеу кезінде де жұғуы мүмкін. Сирек жағдайда науқас адаммен тығыз байланыста болғанда (қан, биологиялық сұйықтықтар арқылы) беріледі.
🤒 Белгілері: ауру кенеттен басталады – дене қызуы көтеріледі, бас ауырады, бұлшық еттер сырқырайды, әлсіздік пайда болады. Кейінірек мұрыннан, қызыл иектен қан кетуі, тері астына қан құйылу сияқты қауіпті белгілер байқалуы мүмкін.
🏥 Емі: Конго-Қырым қызбасын міндетті түрде дәрігердің бақылауымен емдеу қажет. Науқастар көбіне жұқпалы аурулар ауруханасына жатқызылады. Ерте анықталып, дұрыс ем көрсетілсе, асқынудың алдын алуға болады.
🛡 Алдын алу: табиғатта жүргенде жабық киім киіп, кенеден қорғайтын құралдарды қолдану керек. Малмен жұмыс істегенде қолғап киіп, гигиенаны сақтау маңызды. Кене шаққан жағдайда дереу медициналық көмекке жүгіну қажет.
⚠️ Маңыздылығы: бұл ауру уақытында емделмесе, өте ауыр асқынуларға, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан әр адам сақтық шараларын сақтап, алғашқы белгілер пайда болса, бірден дәрігерге қаралғаны жөн.

Студенттердің МӘМС жүйесіндегі мәртебесі

Студенттер «сақтандырылған» мәртебесінің жоқтығына байланысты Қорға жиі жүгінеді.
❗️Назар аударыңыз:
Егер сіз күндізгі бөлімде оқитын студент болсаңыз, МӘМС жүйесінде жеңілдік санатына кіресіз. Бұл жағдайда жарналарды мемлекет төлейді – өзіңізден төлем талап етілмейді.
Егер оқу барысында жұмыс істесеңіз, жұмыс беруші сіз үшін аударымдар төлеуден босатылады.
Ал жеке кәсіпкер ретінде тіркелген болсаңыз, күндізгі бөлімде оқитын кезеңде МӘМС жарналарын төлеудің қажеті жоқ.
Маңызды: Қор жеңілдік санатын тағайындамайды. Бұл мәртебе Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері негізінде, Ғылым және жоғары білім министрлігінің ақпараттық жүйелері арқылы автоматты түрде қалыптастырылады.
Сақтандырылған мәртебесін сақтау үшін Telegram-дағы SaqtandyryBot арқылы жеңілдік санатыңызды тексеріп отыруды ұсынамыз. Егер мәртебе көрсетілмесе, деректерді нақтылау үшін өз жоғары оқу орныңызға жүгініңіз.
Шетелде оқитын студенттер «сақтандырылған» мәртебесін алу үшін egov.kz порталы арқылы өздігінен тіркеледі.

Артериялық гипертензия

🫀 Артериялық гипертензия – бұл қан қысымының ұзақ уақыт бойы қалыпты деңгейден жоғары болуы. Қалыпты жағдайда қан қысымы шамамен 120/80 мм сын. бағ. болса, гипертензия кезінде бұл көрсеткіш 140/90 мм сын. бағ.-дан жоғары болады. Бұл ауру көп жағдайда білінбей дамиды, сондықтан оны “үнсіз жау” деп те атайды.
⚠️ Себептері мен қауіп факторлары: Артериялық гипертензияның пайда болуына тұқым қуалаушылық, артық салмақ, дұрыс тамақтанбау (тұзды көп қолдану), стресс, аз қимылдау, темекі шегу және алкоголь ішу әсер етеді. Сонымен қатар жас ұлғайған сайын да қан қысымының жоғарылау қаупі артады.
💓 Белгілері: Көп жағдайда гипертензия симптомсыз өтеді. Дегенмен кейбір адамдарда бас ауруы, бас айналу, жүрек қағуының жиілеуі, көздің бұлдырауы, шаршағыштық байқалуы мүмкін. Ауру асқынған кезде инсульт, инфаркт сияқты қауіпті жағдайларға алып келуі ықтимал.
🩺 Диагностикасы: Қан қысымын тұрақты түрде өлшеу – ең негізгі тәсіл. Дәрігерлер бірнеше рет өлшеу нәтижесіне қарап диагноз қояды. Қосымша зерттеулер ретінде қан талдауы, жүрек тексерістері (ЭКГ) және басқа да тексерулер жүргізілуі мүмкін.
🥗 Алдын алу және емдеу: Салауатты өмір салтын ұстану – басты шарт. Тұзды азайту, дұрыс тамақтану, тұрақты дене белсенділігі, зиянды әдеттерден бас тарту маңызды. Қажет болған жағдайда дәрігер тағайындаған дәрілерді уақытылы қабылдау керек. Өз бетімен емделуге болмайды.
🌿 Қорытынды: Артериялық гипертензия – кең таралған, бірақ бақылауға болатын ауру. Уақытында анықтап, дұрыс ем қолданса, асқынулардың алдын алуға болады. Сондықтан әр адам қан қысымын тұрақты тексеріп, денсаулығына жауапкершілікпен қарауы қажет.

Иммундау – аурудың алдын алудың тиімді жолы

🛡️ Иммундау – жұқпалы аурулардың алдын алуға бағытталған маңызды медициналық шара. Вакцинация ағзаның иммундық жүйесін күшейтіп, түрлі қауіпті инфекцияларға қарсы қорғаныс қалыптастырады. Бұл әдіс адамзатты көптеген ауыр дерттерден сақтап, олардың таралуын айтарлықтай азайтты.
👶 Балалар үшін иммундау ерекше маңызды. Себебі олардың иммундық жүйесі әлі толық қалыптаспағандықтан, жұқпалы ауруларға тез шалдығуы мүмкін. Қазақстан Республикасының Ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес, әр балаға белгілі бір жас кезеңінде міндетті вакциналар егіледі. Бұл олардың денсаулығын қорғап, қауіпсіз өсуіне мүмкіндік береді.
👨‍⚕️ Ересектер де иммундаудан тыс қалмауы тиіс. Кейбір вакциналар уақыт өте келе өз әсерін жоғалтуы мүмкін, сондықтан қайта егу (ревакцинация) қажет болады. Әсіресе медицина қызметкерлері, ұстаздар, жүкті әйелдер мен созылмалы ауруы бар адамдар үшін вакцина алу аса маңызды.
⚠️ Вакциналар – қауіпсіз әрі тиімді. Олар көп жылдық ғылыми зерттеулер мен клиникалық сынақтардан өтеді. Вакцина алғаннан кейін жеңіл қызу, әлсіздік сияқты уақытша белгілер болуы мүмкін, бірақ бұл – ағзаның қорғаныс реакциясы.
🌍 Иммундау тек жеке адамды ғана емес, бүкіл қоғамды қорғайды. Ұжымдық иммунитет қалыптасқанда, инфекцияның таралу қаупі төмендейді. Сондықтан әрбір азамат вакцина алуға жауапкершілікпен қарауы тиіс.
📌 Денсаулығыңызды қорғаңыз – уақытылы екпе алыңыз!

МӘМС ЕСЕБІНЕН МЕДИЦИНАЛЫҚ КӨМЕКТІ ҚАЛАЙ АЛУҒА БОЛАДЫ?

Алдымен, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін медициналық ұйымдардың біріне тіркелгеніңізді тексергеніңіз абзал. Бұл жерде клиника немесе емхана медициналық сақтандыру қорымен шарт жасасқан болуы керек.
Егер сіз емханаға тіркелмеген болсаңыз, оған міндетті түрде уақыт бөліңіз. Себебі онсыз дәрігердің қабылдауына, диагностика өтуге, медициналық көмектің өзге де түрлеріне жолдама ала алмайсыз.
Екіншіден, емханаға жоспарлы бармас бұрын, алдымен терапевтке жазылуды ұмытпаңыз.
Үшіншіден, дәрігер сізге негізгі немесе кеңейтілген талдаулар тізіміне жолдама береді. Қажет болған жағдайда диагностикалық тексеруге және денсаулығыңыздың жай-күйін бағалау үшін бейінді маманға жолдама береді. Бұл үшін өз қалтаңыздан төлеудің қажеті жоқ.

Иммундаудың маңызы зор

Иммундау – бұл ағзаны жұқпалы аурулардан қорғаудың ең тиімді жолдарының бірі. Ол арнайы вакциналар енгізу арқылы жүзеге асады. Вакцина адам ағзасына әлсіретілген немесе өлтірілген микробтарды енгізіп, иммундық жүйені сол ауруға қарсы күресуге үйретеді.
🛡️ Иммундаудың негізгі мақсаты – адамның иммунитетін күшейту және қауіпті инфекциялардың алдын алу. Соның арқасында қызылша, көкжөтел, дифтерия, полиомиелит сияқты аурулардың таралуы айтарлықтай азайған. Бұл тек жеке адамды ғана емес, бүкіл қоғамды қорғауға көмектеседі.
👶 Балаларға иммундау туғаннан бастап белгілі бір күнтізбе бойынша жүргізіледі. Бұл екпелер олардың ағзасын ерте жастан бастап түрлі жұқпалы ауруларға қарсы қорғаныспен қамтамасыз етеді. Ересектерге де кей жағдайда қайта вакцинация (ревакцинация) жасау ұсынылады.
⚠️ Вакцинадан кейін кейбір жеңіл реакциялар болуы мүмкін: дене қызуының көтерілуі, екпе салынған жердің қызаруы немесе ісінуі. Бұл – қалыпты жағдай және ағзаның иммундық жауап беріп жатқанын көрсетеді.
🌍 Иммундау – бүкіл әлем бойынша денсаулық сақтау саласындағы маңызды жетістіктердің бірі. Ол көптеген қауіпті аурулардың жойылуына немесе сирек кездесетін деңгейге жетуіне ықпал етті. Сондықтан әрбір адам өз денсаулығы үшін вакцина алудың маңыздылығын түсінуі керек.

Қан айналым жүйесі аурулары

❤️ Қан айналым жүйесі аурулары – жүрек пен қан тамырларының қызметінің бұзылуымен байланысты дерттер тобы. Оларға артериялық гипертония, жүректің ишемиялық ауруы, инфаркт, инсульт, жүрек жеткіліксіздігі, атеросклероз және аритмия жатады. Бұл аурулар әлемде өлім-жітімнің негізгі себептерінің бірі болып саналады.
🩺 Қан айналым жүйесі аурулары көбіне ұзақ уақыт бойы белгісіз дамуы мүмкін. Адам кейде жоғары қан қысымын, тамырлардың тарылуын немесе жүрек жұмысының бұзылуын сезбей жүреді. Сондықтан мұндай дерттерді «үнсіз қауіп» деп те атайды.
⚠️ Аурудың негізгі қауіп факторларының қатарына дұрыс тамақтанбау, тұзды және майлы тағамды көп тұтыну, қозғалыстың аздығы, артық салмақ, темекі шегу, алкоголь, күйзеліс және қант диабеті жатады. Сонымен бірге тұқым қуалаушылық та маңызды рөл атқарады.
💓 Артериялық гипертония – ең жиі кездесетін аурулардың бірі. Қан қысымының тұрақты жоғары болуы жүрекке, миға, бүйрекке салмақ түсіріп, инсульт пен инфаркт қаупін арттырады. Сондықтан қан қысымын тұрақты бақылау өте маңызды.
🫀 Жүректің ишемиялық ауруы жүрек бұлшықетіне қан жеткізудің төмендеуінен пайда болады. Оның белгілеріне кеуденің қысылуы, жүрек тұсының ауырсынуы, ентігу, әлсіздік жатады. Уақытылы тексерілмесе, бұл жағдай инфарктке алып келуі мүмкін.
🚑 Инсульт пен инфаркт – шұғыл медициналық көмекті қажет ететін қауіпті жағдайлар. Кенеттен кеуде ауыруы, бір жақ дененің ұюы, сөйлеудің бұзылуы, тыныс алудың қиындауы байқалса, дереу дәрігерге жүгіну қажет.
🥗 Алдын алу – денсаулықты сақтаудың басты жолы. Тұзды азайту, көкөніс пен жемісті көп тұтыну, дене белсенділігін арттыру, салмақты бақылау, зиянды әдеттерден бас тарту жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға көмектеседі.
🏃 Аптасына кемінде 150 минут белсенді қозғалыс жасау ұсынылады. Жаяу жүру, жүзу, жеңіл жаттығулар жүрек жұмысын жақсартып, қан айналымын қалыпқа келтіреді.
🩻 40 жастан асқан азаматтарға, сондай-ақ қауіп тобына кіретін адамдарға профилактикалық тексеруден өтіп тұру маңызды. Қан қысымын, холестерин мен қандағы қант деңгейін бақылау ауруды ерте анықтауға мүмкіндік береді.

Жіті ішек инфекциялары

🦠 Жіті ішек инфекциялары (ОКИ) — асқазан-ішек жолдарын зақымдайтын жұқпалы аурулар тобы. Бұл ауруларға бактериялар, вирустар және паразиттер себеп болуы мүмкін. Ең жиі кездесетін қоздырғыштарға сальмонелла, шигелла, ротавирус сияқты микроағзалар жатады. Ауру көбіне жаз-күз мезгілдерінде жиілейді.
🚰 Жұғу жолдары — лас қол, жуылмаған жеміс-көкөністер, сапасыз немесе дұрыс сақталмаған тағамдар және қайнатылмаған су арқылы таралады. Сонымен қатар, ауру адаммен тығыз қарым-қатынас кезінде де жұғуы мүмкін.
🤒 Негізгі белгілері — іштің өтуі, құсу, жүрек айну, дене қызуының көтерілуі, әлсіздік және іштің ауыруы. Кейбір жағдайларда сусыздану белгілері байқалады: ауыздың құрғауы, сирек зәр шығару, бас айналу.
💧 Емдеу шаралары — ең алдымен ағзаны сусызданудан сақтау маңызды. Көп мөлшерде сұйықтық ішу (су, регидратациялық ерітінділер), жеңіл тағамдар қолдану ұсынылады. Дәрігердің кеңесінсіз антибиотиктерді қабылдауға болмайды.
🧼 Алдын алу жолдары — жеке бас гигиенасын сақтау (қолды жиі жуу), тағамды дұрыс дайындау және сақтау, таза су пайдалану, жеміс-көкөністерді мұқият жуу. Балаларға арналған ойыншықтар мен тұрмыстық заттарды да таза ұстау қажет.
👨‍⚕️ Маңызды ескерту — егер ауру белгілері ауыр түрде байқалса (жиі құсу, тоқтамайтын іш өту, жоғары температура), дереу дәрігерге қаралу қажет. Уақытылы ем қабылдау асқынулардың алдын алады.