Талдаулар мен тексерулерден өтуде қалай үнемдеуге болады?

МӘМС аясында көптеген талдаулар мен тексерулерден өте алатыныңызды естен шығармаңыз. Ол үшін алдымен тіркелген емханаңыздағы учаскелік дәрігеріңізге барыңыз. Дәрігер сіздің медициналық көрсеткіштеріңізге қарап, қажетті талдауларға немесе тексерулерге жолдама береді. Осылайша сіз артық қаражатсыз денсаулығыңызды тексере аласыз.
Сондай-ақ, жылына бір рет скринингтерден өтуді де ұмытпаңыз, тіпті сақтандырылмаған болсаңыз да.
Айта кетейік, енді онкоскринингтер сақтандыру мәртебесіне қарамастан барлық азаматтарға қолжетімді, бұл тексерулер мына ауруларды ерте анықтауға бағытталған:
— сүт безі обыры;
— жатыр мойны обыры;
— колоректальды обыр.
Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол іздеңіз – тексерулерден уақтылы өтіңіз!
#ӘМСҚЖАМБЫЛ #МӘМСЖАМБЫЛ

 

МӘМС жүйесінде не өзгерді?

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап елімізде медициналық көмек пакеттеріне және оны көрсету тәртібіне қатысты бірқатар маңызды өзгерістер күшіне енді. Жаңа талаптарға сәйкес, әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша диагностика, бақылау және емдеу тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі аясында көрсетіледі. Ал созылмалы аурулары бар азаматтарға медициналық көмек міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі арқылы ұсынылады.
Аталған өзгерістер Мемлекет басшысының 2024 жылғы Жолдауында жүктелген міндеттерді орындау аясында енгізіліп отыр. Президенттің тапсырмасына сәйкес, бюджет мүмкіндіктерімен теңгерілген және азаматтарға қажетті медициналық қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ететін бірыңғай базалық мемлекеттік медициналық көмек пакетін қалыптастыру көзделген. Осы бағытта бір жыл бойы кешенді жұмыс жүргізіліп, 2025 жылдың шілде айында Мемлекет басшысы міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі мен медициналық қызметтер көрсетуге қатысты өзгерістер мен толықтыруларды көздейтін заңға қол қойды. Заң нормаларының бір бөлігі 2025 жылдан бастап күшіне енсе, әлеуметтік маңызы бар және созылмалы аурулар тізбесіне қатысты өзгерістер 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді.
Жаңа тәртіпке сәйкес, ең маңызды өзгерістердің бірі – әлеуметтік маңызы бар ауруға күдік туған жағдайда қажетті тексерулер азаматтың сақтандыру мәртебесіне қарамастан тағайындалуы. Бұған дейін мұндай мүмкіндік тек туберкулез немесе АИТВ инфекциясына күдік болғанда ғана қарастырылатын. Ал қатерлі ісік немесе бауыр циррозы қаупі анықталған жағдайда тексерулер тек сақтандырылған азаматтарға ғана жүргізіліп келген, себебі бұл қызметтер міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру пакетіне кірді.
Биылдан бастап туберкулез, АИТВ инфекциясы, қатерлі ісіктер, созылмалы вирустық гепатиттер мен бауыр циррозы, психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстар, орфандық аурулар, жүйке жүйесінің дегенеративті аурулары, орталық жүйке жүйесінің демиелинизациялаушы аурулары, эпилепсия, жедел миокард инфаркті алғашқы алты ай ішінде, сондай-ақ инсульт бір жыл көлемінде тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі аясында тексеріліп, емделеді.

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам сақтандыру мәртебесін қалай алады?

Ресми түрде жұмыс істемейтін, бірақ табыс табатын адамдар МӘМС жарналарын да, басқа да міндетті төлемдерді төлемейді. Алайда кей жағдайларда сақтандырудың болуы шешуші рөл атқарады.
Жоспарлы медициналық көмек қажет кезде азаматтың мәртебесі сақтандырылмаған болса, медициналық қызметтерді ақылы түрде алуға тура келеді. Бір ғана диагноз қою үшін ондаған, тіпті жүздеген мың теңге қажет болуы мүмкін (мысалы, бір дәрігердің кеңесі – 10 000 теңге, талдаулар – бір көрсеткішке 2 500 теңгеден басталады, КТ – 15 000 теңгеден, МРТ – 25 000 теңгеден).
Ал сақтандырылған мәртебесі болған жағдайда бұл қызметтерді жоспарлы түрде МӘМС есебінен алуға болады. МӘМС жүйесіндегі сақтандырудың бір жылдық құны бар болғаны 51 000 теңге немесе айына 4 250 теңге, ал көрсетілетін медициналық көмектің көлеміне шектеу қойылмайды.
Денсаулығыңызды кейінге қалдырмаңыз — алдын ала қамқорлық жасаңыз!
Мәртебені тексеру үшін кез келген ыңғайлы құралды пайдалана аласыз:
— Telegram-дағы SaqtandyryBot (https://t.me/SaqtandyryBot);
— ӘМСҚ сайты (https://msqory.kz/…/uzn…/uznat-status-zastrakhovannosti/);
— Qoldau 24/7 мобильдік қосымшасы;
eGov.kz сайты немесе eGov mobile мобильді қосымшасы;
— сондай-ақ кейбір екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары.

ЖЕКЕ КӘСІПКЕР ДЕКРЕТКЕ ШЫҚҚАННАН КЕЙІН МӘМС ҮШІН ЖАРНА ТӨЛЕЙ МЕ?

«МӘМС туралы» Заңның 26-бабында мемлекет жарна төлейтін 15 санат айқындалған. Олардың қатарында үш жасқа дейінгі баланы/балаларды тәрбиелеп отырған жұмыс істемейтін адам (баланың заңды өкілдерінің бірі) бар. Аталған бапта жұмыс істемейтіндер ретінде кәсіпкерлік немесе еңбек қызметін жүзеге асырмайтын және табысы жоқ адамдар белгіленген.
Соған сәйкес қызметі ресми түрде тоқтатылмаған және жұмыс істеп тұрған ЖК бар декреттегі әйел жеңілдікті санатқа енбейді. Сондықтан МӘМС-ке жарна төлеуі тиіс.
Ол сондай-ақ кәсіпкерлік қызметті ресми түрде жабуына немесе тоқтата тұруына болады. Бұл оған жеңілдік санатына енуге мүмкіндік береді.

Қазақстанда 3,6 миллионға жуық адам МӘМС жүйесіне қатыспайды

Қазір Қазақстанда 3,6 миллионға жуық адам МӘМС жүйесіне қатыспайды. Олардың шамамен 1 миллионы – әлеуметтік жағдайы дағдарыстық (D) және шұғыл (E) деңгейдегі тұрғындар. Яғни олардың МӘМС жарналарын төлеуге мүмкіндігі жоқ.
1 қаңтардан бастап бұл азаматтар үшін МӘМС жарналарын жергілікті атқарушы органдар төлейді. Осылайша оларға сақтандырылған мәртебесі беріліп, МӘМС аясында қажетті медициналық көмек ала алады.
Бұдан бөлек, жергілікті бюджет есебінен ресми тіркелген жұмыссыздар үшін жарна төленетін болады. Бұған дейін бұл төлемдер республикалық бюджеттен түсіп келді.
❗Сақтандырылған азаматтар үшін диагностика, дәрігерлердің кеңесі, жоспарлы операциялар, емдеу және оңалту қызметтері МӘМС аясында тегін көрсетілетінін есте сақтаңыздар. Медициналық көмек алу үшін тұрғылықты жеріңіз бойынша емханаға тіркелу қажет.

2026 жылдан бастап МӘМС жүйесінде не өзгереді?

Мемлекет басшысының тапсырмасымен медициналық көмек пакеттері қызметтердің қайталануын болдырмау үшін қайта қаралды.
🌐 2026 жылдан бастап ТМККК пакетіне әлеуметтік мәні бар 11 ауру түрінің профилактикасы мен диагностикасы енеді. Бұған дейін АИТВ мен туберкулезге күдік болған жағдайда ғана қызмет көрсетілген еді.
➡Енді тізім қатерлі ісіктермен, созылмалы вирустық гепатиттермен және бауыр цирозымен, психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстармен, орфандық аурулармен, жүйке жүйесінің дегенеративті ауруларымен, демиелинизациялайтын аурулармен, эпилепсиямен, жедел миокард инфарктісімен (алғашқы 6 ай), инсульттермен (1 жыл ішінде) толықты.
➡Сонымен қатар ТМККК-ға артериялық гипертония, ишемиялық жүрек ауруы, глаукома, қант диабеті, В және С вирустық гепатиттерін ерте анықтауға арналған скринингтер енгізілді.
✔Бұл шаралар пациенттерге дер кезінде диагностика жүргізуге мүмкіндік береді, ауруларды ерте анықтау ем нәтижелерінің жақсаруына оң әсер етеді.
Биылғы жылдан бастап бірқатар созылмалы ауруды, оның ішінде артериялық гипертензияны, қант диабетін, церебралды сал аурын, ревматизмді, дәнекер тінінің жүйелі зақымдануларын, бүйрек ауруларын емдеу және бақылау емхана мен стационарда МӘМС пакетіне ауыстырылады.

Емханада есепте тұрған азаматтар МӘМС туралы нені білу керек?

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап медициналық көмек пакеттеріне және оны көрсету тәртібіне қатысты бірқатар өзгерістер күшіне енеді.
Әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша диагностика, бақылау және емдеу ТМККК аясында көрсетіледі.
✅Атап айтқанда:
• туберкулез;
• АИТВ инфекциясы;
• қатерлі ісіктер;
• созылмалы вирустық гепатиттер және бауыр циррозы;
• психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстар;
• орфандық аурулар;
• жүйке жүйесінің дегенеративті аурулары;
• орталық жүйке жүйесінің демиелинизациялаушы аурулары;
• эпилепсия;
• жедел миокард инфаркті (алғашқы 6 ай ішінде);
• инсульт (бір жыл ішінде).
Ал созылмалы аурулары бар азаматтарға медициналық көмек МӘМС жүйесі шеңберінде көрсетіледі.
✅Бұл тізімге келесі ауру түрлері кірді:
— қант диабеті;
— балалардың церебралды сал ауруы;
— дәнекер тіннің жүйелі аурулары;
— ревматизм;
— артериялық гипертония;
— жүректің ишемиялық ауруы және өзге де жүрек аурулары
(жүрек жеткіліксіздігі, жүрек ырғағының бұзылыстары);
— төменгі тыныс жолдарының созылмалы аурулары;
— Бүйрек аурулары, оның ішінде гломерулярлық аурулар, созылмалы бүйрек ауруы;
— ас қорыту жүйесінің аурулары;
— сүйек-бұлшықет жүйесі мен дәнекер тін аурулары.
Мемлекет басшысының 2024 жылғы Жолдауындағы тапсырмалардың бірі – бюджет мүмкіндіктерімен теңгерілген және азаматтарға қажетті медициналық қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ететін Бірыңғай базалық мемлекеттік медициналық көмек пакетін құру болды. Осы бағыттағы жұмыстар бір жыл бойы жүргізілді. Ал 2025 жылдың шілде айында Президент МӘМС және медициналық қызметтер көрсетуне қатысты өзгерістер мен толықтыруларды көздейтін Заңға қол қойды. Жаңашылдықтардың бір бөлігі биыл күшіне енсе, әлеуметтік маңызы бар және созылмалы аурулар тізбесіне қатысты нормалар 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

Тұмау – жұқпалы вирустық ауру

Тұмау – тыныс алу жолдарын зақымдайтын, өте тез таралатын вирустық ауру. Ауа-тамшы жолымен жұғады (жөтелу, түшкіру, сөйлесу кезінде).
Негізгі белгілері:
Дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі
Бас ауруы, әлсіздік
Бұлшықет пен буындардың сырқырауы
Тамақтың ауруы, жөтел
Мұрынның бітелуі немесе су ағу
Қауіпті асқынулары:
Өкпе қабынуы (пневмония)
Созылмалы аурулардың асқынуы
Жүрек-қантамыр жүйесінің бұзылыстары
Балалар мен қарттарда ауыр өтуі мүмкін.
Алдын алудың ең тиімді жолы – вакцинация!
Тұмауға қарсы екпе жыл сайын жүргізіледі және аурудың ауыр өтуінен қорғайды.
Маңызды! Егер грипп белгілері байқалса:
Өзін-өзі емдемеңіз
Дереу дәрігерге көрініңіз
Үй жағдайында оқшауланып, өзгелерге жұқтырмауға тырысыңыз!

Скринингтен кім және қашан өтуі керек?

Қазақстанның әрбір азаматы денсаулығына ешқандай шағымы болмаса да, профилактикалық тексерулер мен скринингтерден уақтылы өтіп отыруы тиіс.
Скринингтер тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру пакеттерінің шеңберінде тегін жүргізіледі. Айта кетейік, енді онкоскринингтер сақтандыру мәртебесіне қарамастан барлық азаматтарға қолжетімді.
Пациент скринингтен өз емханасында өте алады. Оған келесі жолдармен жазылады:
• емханаңыздың тіркеу бөлімінде,
• call-орталық арқылы,
• емханаңыздың мобильді қосымшасы немесе порталы арқылы.
Денсаулығыңызды қорғаңыз — скринингтен өтуді ұмытпаңыз!

Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады?

Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады?
Медицина қызметкерін емханаға баруға мүмкіндік болмаған кезде үйге шақыруға болады.
Медбике немесе фельдшер:
— Дене қызуы 38°С-қа дейін көтерілсе;
— Қан қысымы жоғарылап, бірақ жалпы жағдайы қалыпты болса;
— Есінен танбаған немесе қан кетпеген, жағдайы күрт нашарламаған жарақаттар мен аурулар кезінде пациенттің үйіне барады.
Ал учаскелік дәрігер:
— Егер тіркеу бөлімі немесе медбике пациенттің жағдайын дәрігердің тексеруі қажет деп бағаласа;
— Вакцинадан кейін жағдайы нашарлаған сәтте үйге келеді.
Бұдан бөлек, 5 жасқа дейінгі балалар, жүкті және босанған әйелдер, 65 жастан асып, өздігінен емханаға келе алмайтын адамдар жағдайы нашарлаған кезде үйде қаралады.