Қызылша (корь) — өте жұқпалы вирустық ауру. Ауруды Morbillivirus вирусы қоздырады және ол көбінесе ауа-тамшы жолы арқылы (жөтелу, түшкіру, сөйлесу кезінде) таралады. Қызылша көбіне балалар арасында кездеседі, бірақ вакцина алмаған ересектер де ауыруы мүмкін.
Аурудың алғашқы белгілеріне дене қызуының 38–40°C-қа дейін көтерілуі, әлсіздік, бас ауруы, мұрыннан су ағу, жөтел және көздің қызарып, жасаурауы жатады. Бірнеше күннен кейін беттен басталып, бүкіл денеге тарайтын қызыл түсті бөртпе пайда болады.
Қызылша асқынған жағдайда өкпе қабынуына (пневмония), құлақтың қабынуына, ми қабынуына (энцефалит) әкелуі мүмкін. Бұл әсіресе жас балалар үшін өте қауіпті.
Қызылшадан қорғанудың ең тиімді жолы — вакцинация. Қызылшаға қарсы екпе балаларға жоспарлы түрде салынады және ол аурудың алдын алуда өте жоғары нәтиже береді. Уақтылы екпе алу арқылы қызылшаның таралуын болдырмауға болады.
Рубрика: Денсаулық сақтау жаңалықтары
ЖРВИ-ден сақ болайық!
ЖРВИ (жедел респираторлық вирустық инфекция) – тыныс алу жолдарын зақымдайтын, ауа-тамшы жолымен тез таралатын жұқпалы ауру. Көбіне күз-қыс және көктем мезгілдерінде жиі кездеседі.
Негізгі белгілері:
дене қызуының көтерілуі;
мұрын бітелуі, су ағуы;
тамақтың қышуы, ауырсынуы;
жөтел;
әлсіздік, бас ауруы, дененің сырқырауы.
ЖРВИ қалай жұғады?
Ауру адам жөтелгенде, түшкіргенде, сөйлескенде бөлінетін ұсақ тамшылар арқылы, сондай-ақ лас қол мен тұрмыстық заттар арқылы жұғады.
Алдын алу шаралары:
қолды сабынмен жиі жуу;
бөлмені жиі желдету;
адам көп жиналатын орындарда медициналық маска тағу;
дұрыс тамақтану және иммунитетті күшейту;
науқас адамдармен жақын қарым-қатынасты шектеу.
Маңызды!
ЖРВИ белгілері байқалған жағдайда өздігінен емделмей, міндетті түрде дәрігерге қаралыңыз. Уақытылы көрсетілген медициналық көмек асқынудың алдын алады.
Өзіңізді және жақындарыңызды қорғаңыз!
Денсаулық – басты байлық.
Қазақстанда 3,6 миллионға жуық адам МӘМС жүйесіне қатыспайды
Қазір Қазақстанда 3,6 миллионға жуық адам МӘМС жүйесіне қатыспайды. Олардың шамамен 1 миллионы – әлеуметтік жағдайы дағдарыстық (D) және шұғыл (E) деңгейдегі тұрғындар. Яғни олардың МӘМС жарналарын төлеуге мүмкіндігі жоқ.
1 қаңтардан бастап бұл азаматтар үшін МӘМС жарналарын жергілікті атқарушы органдар төлейді. Осылайша оларға сақтандырылған мәртебесі беріліп, МӘМС аясында қажетті медициналық көмек ала алады.
Бұдан бөлек, жергілікті бюджет есебінен ресми тіркелген жұмыссыздар үшін жарна төленетін болады. Бұған дейін бұл төлемдер республикалық бюджеттен түсіп келді.
Сақтандырылған азаматтар үшін диагностика, дәрігерлердің кеңесі, жоспарлы операциялар, емдеу және оңалту қызметтері МӘМС аясында тегін көрсетілетінін есте сақтаңыздар. Медициналық көмек алу үшін тұрғылықты жеріңіз бойынша емханаға тіркелу қажет.
АБАЙЛАҢЫЗ, ТҰМАУ!
Тұмау (грипп) – ауа арқылы тез таралатын жұқпалы вирустық ауру. Көбіне күз-қыс мезгілінде жиі кездеседі.
Негізгі белгілері:Дене қызуының 38–40°С дейін көтерілуі;
Бас ауруы, әлсіздік, қалтырау;
Бұлшықет пен буынның сырқырауы;
Тамақтың ауыруы, құрғақ жөтел;
Мұрынның бітелуі немесе су ағуы.
Асқынуы мүмкін:Тұмау өздігінен емделмесе:
бронхит;
пневмония;
созылмалы аурулардың асқынуына әкелуі мүмкін.
Әсіресе балалар, жүкті әйелдер, егде жастағылар және иммунитеті әлсіз адамдар үшін қауіпті.
Алдын алу жолдары:Маусымдық тұмауға қарсы вакцина алу;
Қолды жиі сабындап жуу;
Бетперде тағу;
Адам көп жиналатын орындардан аулақ болу;
Дұрыс тамақтану, дәрумендер қабылдау.
Қашан дәрігерге қаралу керек?Дене қызуы 2–3 күн түспесе;
Жөтел күшейсе, тыныс алу қиындаса;
Баланың немесе қарт адамның жағдайы нашарласа.
Өзін-өзі емдеумен айналыспаңыз!Уақытылы дәрігерге қаралу – денсаулық кепілі.
Денсаулығыңызды қорғаңыз — тұмауға бейжай қарамаңыз!ҚЫЗЫЛШАДАН (КОРЬ) КЕЛЕР ҚАУІП КӨП
Қызылша (корь) – ауа-тамшылы жолмен өте тез таралатын жұқпалы вирустық ауру. Ол көбіне балаларда кездескенімен, вакцина алмаған ересектер үшін де аса қауіпті.
Қызылшаның негізгі белгілері: 
Дене қызуының күрт көтерілуі (38–40°С)
Дене қызуының күрт көтерілуі (38–40°С) Жөтел, мұрыннан су ағу Көздің қызарып, жас ағуы 3–5 күннен кейін беттен басталып, бүкіл денеге таралатын қызыл бөртпеАурудың асқынулары: Қызылша пневмония, отит, бронхит, энцефалит сияқты ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Кей жағдайда өлімге де соқтырады.
Қалай қорғануға болады? 
Қызылшадан қорғанудың ең тиімді жолы – вакцинация
Қызылшадан қорғанудың ең тиімді жолы – вакцинация Ұлттық күнтізбеге сәйкес екпе 1 жаста және 6 жаста салынады Вакцина қауіпсіз және тегін жүргізіледіМаңызды! Егер балаңызда немесе өзіңізде қызылшаға тән белгілер байқалса: 
Өздігінен емделмеңіз
Өздігінен емделмеңіз Басқа адамдармен қарым-қатынасты шектеңіз Дереу емханаға хабарласыңызДенсаулығыңызды қорғаңыз – вакцина алыңыз!
Көкжөтелге қарсы ревакцинациялар неліктен маңызды?
Ревакцинация:
• иммунды жүйеге қоздырғыш туралы «ескертеді»;
• қорғанышты ұзартады;
• ауыру қаупін азайтады және инфекцияның берілуін азайтады.
Әсіресе маңызды:
• мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларды ревакцинациялау;
• жасөспірімдер мен ересектерге екпе салу;
• жкті әйелдерді вакцинациялау: ғалымдардың айтуынша, бұл жаңа туған нәрестелер мен 6 айға дейінгі балаларда қатты көкжөтелдің алдын алады.
6. Заманауи вакциналар қаншалықты қауіпсіз?
Көкжөтелге қарсы заманауи вакциналар:
• көп сатылы клиникалық сынақтардан өтеді;
• қауіпсіздікті үнемі бақылауда ұстайды;
• жыл сайын бүкіл әлем бойынша миллиондаған дозада қолданылады.
Иммундаудан кейінгі жағымсыз әсерлер (ИЖӘ):
• қысқа мерзімді;
• өздігінен жойылады;
• емдеуді қажет етпейді.
Ауыр ИЖӘ өте сирек кездеседі.
7. Неліктен сенім мен ортақ шешім қабылдау маңызды?
Вакцинация ата-аналар (немесе заңды өкілдер) мен дәрігердің бірлескен шешімі болып табылады.
Мыналар маңызды:
• сұрақтар қою;
• сенімді ақпарат алу;
• баланың жеке қажеттіліктерін талқылау.
Дәрігер баланың жасына, денсаулық жағдайына және ұлттық ерекшеліктеріне негізделген оңтайлы кестені таңдайды.
8. Ата-аналар үшін негізгі тұжырым
Көкжөтел вакцинаға болатын ықтимал реакциялардан гөрі қауіптірек.
Заманауи вакциналар балаларды тиімді қорғайды, ал уақытылы ревакцинациялау бұл қорғанышты сақтауға көмектеседі.
9. Ата-аналардың жиі қойылатын сұрақтарына қысқаша жауаптар
Вакцинацияланған бала ауырып қалуы мүмкін бе?
Иә, бірақ ауру әдетте жеңіл өтеді.
Вакцинациядан кейінгі қызба қауіпті ме?
Температураның аздап көтерілуі иммундық жүйенің қалыпты реакциясы болып табылады.
Неліктен ересектерге вакцинация жасау керек?
Ересектер нәрестелер үшін инфекция көзі бола алады.
10. Ата-аналарға арналған ұсынымдар
Күмәніңіз болса, дәрігеріңізбен кеңесіңіз, ал ақпаратты ресми денсаулық сақтау көздері бойынша тексеріңіз.
Есіңізде болсын!
«Бүгінгі вакцинация өмір бойы денсаулық дегенді білдіреді!»
2026 жылдан бастап МӘМС жүйесінде не өзгереді?
Мемлекет басшысының тапсырмасымен медициналық көмек пакеттері қызметтердің қайталануын болдырмау үшін қайта қаралды.
2026 жылдан бастап ТМККК пакетіне әлеуметтік мәні бар 11 ауру түрінің профилактикасы мен диагностикасы енеді. Бұған дейін АИТВ мен туберкулезге күдік болған жағдайда ғана қызмет көрсетілген еді.
Енді тізім қатерлі ісіктермен, созылмалы вирустық гепатиттермен және бауыр цирозымен, психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстармен, орфандық аурулармен, жүйке жүйесінің дегенеративті ауруларымен, демиелинизациялайтын аурулармен, эпилепсиямен, жедел миокард инфарктісімен (алғашқы 6 ай), инсульттермен (1 жыл ішінде) толықты.Сонымен қатар ТМККК-ға артериялық гипертония, ишемиялық жүрек ауруы, глаукома, қант диабеті, В және С вирустық гепатиттерін ерте анықтауға арналған скринингтер енгізілді.
Бұл шаралар пациенттерге дер кезінде диагностика жүргізуге мүмкіндік береді, ауруларды ерте анықтау ем нәтижелерінің жақсаруына оң әсер етеді.Биылғы жылдан бастап бірқатар созылмалы ауруды, оның ішінде артериялық гипертензияны, қант диабетін, церебралды сал аурын, ревматизмді, дәнекер тінінің жүйелі зақымдануларын, бүйрек ауруларын емдеу және бақылау емхана мен стационарда МӘМС пакетіне ауыстырылады.
ТҰМАУ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ
Тұмау – ауа арқылы жұғатын, вирустық жұқпалы ауру. Көбіне күз-қыс және көктем мезгілдерінде кең таралады. Ауру тез жұғады және асқынған жағдайда денсаулыққа елеулі қауіп төндіруі мүмкін.
Тұмаудың негізгі белгілері:
Дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі
Бас ауруы, әлсіздік, қалтырау
Тамақтың ауыруы, жөтел, мұрын бітелуі
Бұлшық ет пен буындардың сырқырауы
Тәбеттің төмендеуі
Ауру қалай жұғады?
Тұмау науқас адам жөтелгенде, түшкіргенде, сөйлескенде ауа арқылы таралады. Сондай-ақ лас қол арқылы, ортақ тұрмыстық заттардан жұғуы мүмкін.
Алдын алу шаралары:
Қолды сабынмен жиі жуу
Бөлмені жиі желдету
Адам көп жиналатын жерлерде медициналық бетперде тағу
Дұрыс тамақтанып, иммунитетті күшейту
Маусымдық тұмауға қарсы вакцина алу
Маңызды!
Өзін-өзі емдеумен айналыспаңыз. Тұмаудың алғашқы белгілері байқалған жағдайда дәрігерге уақытылы қаралып, үй жағдайында оқшауланған жөн.
Өз денсаулығыңызды және жақындарыңызды қорғаңыз!
Көкжөтелге қарсы вакцинация баланы қалай қорғайды?
Көкжөтелге қарсы вакцинация:
• аурудың ауыр түрлерінің алдын алады;
• қауіпті асқынулар қаупін айтарлықтай азайтады;
• ең әлсіз топты — бір жасқа дейінгі балаларды қорғайды.
Вакцинацияланған бала ауырып қалғанның өзінде ауру асқынуларсыз өтеді және өмірге қауіп төндіретін салдарға әкелмейді.
3. Көкжөтелге қарсы қандай вакциналар қолданылады?
Қазірггі кезде дүниежүзінде вакциналардың мынадай екі түрі қолданылады:
а) бүтін жасушалы вакцина
Құрамында белсенді емес көкжөтел бактериялары болады.
Ол:
• ұзақ мерзімді иммунитет қалыптастырады;
• температураның көтерілуін және айқын байқалатын реакцияларды жиі тудырады.
б) жасушасыз (немесе ацеллюлярлы) вакцина
Бактерияның тек тазартылған компоненттенінен ғана тұрады.
Ол:
• балалар жақсы қабылдайды;
• жанама әсерлері аз болады;
• әлемнің көптеген елдерінде қолданылады.
Бұл вакцинаның оң әсер ететіндігін көрсетеді, бірақ үлкен жастағы адамдар арасында жоспарлы ревакцинацияларды қажет етеді.
Екі вакцинаның да құрамында тірі бактериялар жоқ және көкжөтел тудырмайды.
4. «Ескірген» бүтін жасушалы вакциналарға қайта оралу керек пе?
Медициналық сарапшылар және халықаралық ұйымдар:
• бүтін жасушалы вакциналарға жаппай оралу оңтайлы шешім емес;
• айқын байқалатын реакциялар вакцинациядан бас тартуға әкелуі мүмкін;
• вакцинациямен қамтудың төмендеуі қорғаныш мерзімінің қысқаруына қарағанда қауіптірек деп есептейді.
Бүгінгі таңда артықшылық мыналарға беріледі:
• қауіпсіз вакциналарға;
• уақытылы ревакцинацияға;
• әлсіз балаларды қорғауға.
Көкжөтелге қарсы вакцинация: ата-аналарға нені білу керек?
Көкжөтелдің қазіргі алдын алу шаралары балаларды аурудың ауыр өтуінен және оның асқынуларынан қорғауға бағытталған. Ата-аналардың вакцинация туралы хабардарлығы мен оған сенімі осы қорғаныштың маңызды бөлігі болып табылады.
1. Көкжөтел дегеніміз не және ол несімен қауіпті?
Көкжөтел — бұл тыныс алу жолдарының Bordetella pertussis бактериясы тудыратын ауруы. Ауру ұзаққа созылатын, ұстамалы жөтел арқылы жүреді, бұл әсіресе нәрестелер мен жас балалар үшін қауіпті.
Ауру өршіген кезде мыналар пайда болуы мүмкін:
• пневмония;
• жиі байқалатын және ұзақ уақыт ішіндегі апноэ ұстамасы (тыныс алудың тоқтауы);
• оттектің қатты жетіспеуі;
• гипоксиямен байланысты құрысу;
• тыныс алу жолдарының созылмалы ауруларының асқынуы.
Көкжөтелдің мүмкін болатын асқынулары
Көптеген балаларда көкжөтел ауыр салдарсыз, әсіресе уақтылы медициналық көмек көрсетілген жағдайда асқынуларсыз өтеді. Алайда, ауру кейбір пациенттерде, басым бөлігінде жас балаларда әртүрлі ауырлықтағы асқынулармен бірге өтуі мүмкін.
Мынадай асқынулар жиі таралған:
• пневмония;
• бронхит;
• апноэ (тыныс алудың қысқа уақытқа тоқтауы);
• айқын байқалатын гипоксия;
• оттектің жетіспеуіне байланысты құрысу синдромы.
• сирек жағдайлардағы ауыр асқынулар және мүгедектік.
Бұл жағдайлар медициналық қадағалау мен емдеуді талап етеді.
Сирек, бірақ ауыр салдар
Өте сирек жағдайларда көкжөтел ауыр түрде өткен кезде өкпеге тікелей қатысы жоқ жүйелік асқынулардың пайда болуы мүмкін. Оларға жіті тромбоэмболиялық ишемия жатады. Бұл тамырдың ұйыған қанмен (тромбпен) бітелуіне байланысты тіндердің қанмен қамтамасыз етілуінің кенеттен бұзылуы.
Бұл жағдай тіндердің зақымдануына; аяқ-қолдың қозғалмауына; ұзақ мерзімді оңалтуға және кейбір ерекше жағдайларда мүгедектікке әкелуі мүмкін.
Сондықтан, көкжөтелге қарсы вакцинация әлемнің барлығына дерлік елдерінде профилактикалық екпелердің ұлттық кестесіне енгізілген.