МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫ МЕДИЦИНА ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІН ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚОРҒАУДЫ КҮШЕЙТУ ТУРАЛЫ ЗАҢҒА ҚОЛ ҚОЙДЫ

Бүгін ҚР Президенті Мемлекет басшысының физикалық зорлық-зомбылық жасағаны және медицина қызметкерлеріне қатыгездік көрсеткені үшін жазаны қатаңдату жөніндегі тапсырмасын орындау шеңберінде әзірленген Қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу кодекстеріне түзетулер енгізу туралы Заңға қол қойды.
Заң Қылмыстық кодекске медицина қызметкерлерінің, сондай-ақ жедел медициналық жәрдем бригадаларының жүргізушілерінің қызметтік міндеттерін атқару кезінде олардың өміріне, денсаулығына және қауіпсіздігіне қол сұғушылық үшін қылмыстық жауаптылықты белгілейтін жаңа бапты енгізуді көздейді.
Нормаларға сәйкес:
* зорлық-зомбылық қолданамын деп қорқытқаны үшін 200-ден 500 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейін айыппұл не сол мөлшерде түзеу жұмыстары, не 300 сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар, не 2 жылға дейінгі мерзімге шектеу немесе бас бостандығынан айыру түріндегі жаза көзделеді;
• ауырлататын мән-жайлар кезінде көрсетілген әрекеттерді жасаған кезде жаза қатаңдатылады және 2 жылдан 3 жылға дейін бас бостандығынан айыруды немесе шектеуді құрайды;
* өмірге және (немесе) денсаулыққа қауіпті емес зорлық-зомбылықты қолданған кезде 500-ден 1000 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейін айыппұл не сол мөлшерде түзеу жұмыстары, не 600 сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар не 2 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруды шектеу немесе бас бостандығынан айыру түріндегі жаза көзделеді;
* өмір мен денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты қолдану 5 жылдан 10 жылға дейін, ал ауырлататын жағдайлар болған кезде 7 жылдан 12 жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Бұдан басқа, заңда мыналарды бекіту көзделеді
Қылмыстық іс жүргізу кодексінде осы санаттағы істер бойынша алдын ала тергеу және анықтау жүргізу жөніндегі ішкі істер органдарының құзыреті.
Бұған дейін Мемлекет басшысы Үкіметке физикалық күш қолдану және қатыгездік көрсету арқылы медицина қызметкерлеріне шабуыл жасағаны үшін жазаны қатаңдатуға бағытталған заңнамаға өзгерістер әзірлеуді тапсырған болатын.

Мероприятия по профилактике кори

— ежедневно в поликлиниках, образовательных и дошкольных учреждениях медицинские работники или дежурные по внутреннему  графику детей, учителей, посетителей и персонал должны пропускать через фильтр с осмотром. Лица с признаками респираторной инфекции (кашель, насморк, температура тела выше 37 градуса) не допускаются в детский сад и организацию образования;
— для недопущения распространения инфекции больного немедленно изолируют, в зависимости от степени тяжести заболевания лечение получает по назначению врача амбулаторно или стационарно;
— при выявлении инфекции в организованном коллективе проводится обучение детей правилам использования средств индивидуальной защиты (антисептиков в санитайзерах), а также ведется контроль за правильным исполнением рекомендаций детьми и работниками;
— в помещениях проводится обработка дезинфицирующими и моющими средствами  не менее 2-3 раза в день и частое проветривания не менее 15 минут;
— проводится частое мытье рук с мылом и сушка;
— больной корью должен быть максимально изолирован и не выходить в общественные места до полного выздоровления, чтобы не заразить окружающих.
— за контактными лицами с больным проводится ежедневное  медицинское наблюдение в течение 21 суток с момента выявления последнего случая заболевания;
— проводится активный поиск других подозрительных случаев заболевания;
— по эпидемиологическим показаниям контактным лицам в возрасте до 25 лет, ранее не привитых против кори и не имеющим сведения о вакцинации с момента последнего контакта с больным проводиться вакцинация ККП вакциной  не позднее 72 (семидесяти двух) часов против кори;
— среди детей и воспитателей дошкольных учреждений, учащихся, педагогов и родителей организовывается информационно-разъяснительная работа о мерах гигиены и важности вакцинации через родительские чаты в онлайн формате, на платформе ZOOM;
— массовые мероприятия (культурные, воспитательные, внеклассные и родительские собраний и т.д.) проводятся  в онлайн формате, прекращаются  обучения кабинетной системы, за исключением лабораторных, практических занятий;

2026 жылдан бастап МӘМС бірнеше созылмалы ауруды қамтиды

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап медициналық көмек пакеттеріне және оны көрсету тәртібіне қатысты бірқатар өзгерістер күшіне енеді. Әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша диагностика, бақылау және емдеу ТМККК аясында көрсетілетін болса, созылмалы аурулары бар азаматтарға медициналық көмек МӘМС жүйесі шеңберінде көрсетіледі.
Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру пакетіне диспансерлік есепте тұрған азаматтардың бірқатар созылмалы аурулары бойынша бақылау мен емдеу енгізіледі.
Бұл тізімге келесі ауру түрлері кірді:
— қант диабеті;
— балалардың церебралды сал ауруы;
— дәнекер тіннің жүйелі аурулары;
— ревматизм;
— артериялық гипертония;
— жүректің ишемиялық ауруы және өзге де жүрек аурулары;
— төменгі тыныс жолдарының созылмалы аурулары;
— бүйрек аурулары, оның ішінде гломерулярлық аурулар, созылмалы бүйрек ауруы;
— ас қорыту жүйесінің аурулары;
— сүйек-бұлшықет жүйесі мен дәнекер тін аурулары.
Бұл диагноздары бар адамдарға амбулаториялық және стационарлық жағдайларда, соның ішінде дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді, қымбат дәрі-дәрмектерді қоса алғанда, барлық қажетті ем түрлерін алуға мүмкіндік береді.
Айта кету керек, аталмыш диагноздары бар азаматтардың көпшілігі жеңілдік санаттарына кіреді және мемлекет есебінен сақтандырылған. Тағы бір бөлігі D және E санаттарына жатады, олар келесі жылдан бастап жергілікті атқарушы органдардың жарналары есебінен сақтандырылмақ.

Емханада есепте тұрған азаматтар МӘМС туралы нені білу керек?

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап медициналық көмек пакеттеріне және оны көрсету тәртібіне қатысты бірқатар өзгерістер күшіне енеді.
Әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша диагностика, бақылау және емдеу ТМККК аясында көрсетіледі.
✅Атап айтқанда:
• туберкулез;
• АИТВ инфекциясы;
• қатерлі ісіктер;
• созылмалы вирустық гепатиттер және бауыр циррозы;
• психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстар;
• орфандық аурулар;
• жүйке жүйесінің дегенеративті аурулары;
• орталық жүйке жүйесінің демиелинизациялаушы аурулары;
• эпилепсия;
• жедел миокард инфаркті (алғашқы 6 ай ішінде);
• инсульт (бір жыл ішінде).
Ал созылмалы аурулары бар азаматтарға медициналық көмек МӘМС жүйесі шеңберінде көрсетіледі.
✅Бұл тізімге келесі ауру түрлері кірді:
— қант диабеті;
— балалардың церебралды сал ауруы;
— дәнекер тіннің жүйелі аурулары;
— ревматизм;
— артериялық гипертония;
— жүректің ишемиялық ауруы және өзге де жүрек аурулары
(жүрек жеткіліксіздігі, жүрек ырғағының бұзылыстары);
— төменгі тыныс жолдарының созылмалы аурулары;
— Бүйрек аурулары, оның ішінде гломерулярлық аурулар, созылмалы бүйрек ауруы;
— ас қорыту жүйесінің аурулары;
— сүйек-бұлшықет жүйесі мен дәнекер тін аурулары.
Мемлекет басшысының 2024 жылғы Жолдауындағы тапсырмалардың бірі – бюджет мүмкіндіктерімен теңгерілген және азаматтарға қажетті медициналық қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ететін Бірыңғай базалық мемлекеттік медициналық көмек пакетін құру болды. Осы бағыттағы жұмыстар бір жыл бойы жүргізілді. Ал 2025 жылдың шілде айында Президент МӘМС және медициналық қызметтер көрсетуне қатысты өзгерістер мен толықтыруларды көздейтін Заңға қол қойды. Жаңашылдықтардың бір бөлігі биыл күшіне енсе, әлеуметтік маңызы бар және созылмалы аурулар тізбесіне қатысты нормалар 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

Тұмау – жұқпалы вирустық ауру

Тұмау – тыныс алу жолдарын зақымдайтын, өте тез таралатын вирустық ауру. Ауа-тамшы жолымен жұғады (жөтелу, түшкіру, сөйлесу кезінде).
Негізгі белгілері:
Дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі
Бас ауруы, әлсіздік
Бұлшықет пен буындардың сырқырауы
Тамақтың ауруы, жөтел
Мұрынның бітелуі немесе су ағу
Қауіпті асқынулары:
Өкпе қабынуы (пневмония)
Созылмалы аурулардың асқынуы
Жүрек-қантамыр жүйесінің бұзылыстары
Балалар мен қарттарда ауыр өтуі мүмкін.
Алдын алудың ең тиімді жолы – вакцинация!
Тұмауға қарсы екпе жыл сайын жүргізіледі және аурудың ауыр өтуінен қорғайды.
Маңызды! Егер грипп белгілері байқалса:
Өзін-өзі емдемеңіз
Дереу дәрігерге көрініңіз
Үй жағдайында оқшауланып, өзгелерге жұқтырмауға тырысыңыз!

Қызылша – қауіпті жұқпалы ауру!

Қызылша – өте жұқпалы вирустық ауру. Ол ауа-тамшы жолымен таралады (жөтелгенде, түшкіргенде, сөйлескенде).
Негізгі белгілері:
Дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі
Мұрыннан су ағу, жөтел
Көздің қызаруы, жас ағуы
3–4 күннен кейін беттен бастап бүкіл денеге таралатын қызыл бөртпе
Қауіпті асқынулары:
Өкпе қабынуы
Ортаңғы құлақтың қабынуы
Ми қабынуы (энцефалит)
Кей жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін.
Алдын алудың ең тиімді жолы – вакцинация!
Қызылшаға қарсы екпе балаларға жоспарлы түрде жүргізіледі және қауіпсіз.
Маңызды! Егер балада немесе ересек адамда қызылша белгілері байқалса:
Өзін-өзі емдемеңіз
Дереу дәрігерге көрініңіз
Басқа адамдармен қарым-қатынасты шектеңіз
Вакцина – сіздің және балаңыздың денсаулығын қорғаудың сенімді жолы!

Қызылша – өте жұқпалы ауру

Қызылша (корь) – өте жұқпалы вирустық жұқпалы ауру. Ауру ауа-тамшы жолымен тез таралады.
❗ Негізгі белгілері:
дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі
мұрыннан су ағу, жөтел
көздің қызаруы, жас ағу
3–5 күннен кейін беттен бастап бүкіл денеге таралатын қызыл бөртпе
⚠ Асқынулары:
Қызылша пневмония, отит, энцефалит сияқты ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін, әсіресе балалар мен иммунитеті төмен адамдар үшін қауіпті.
💉 Алдын алу:
Қызылшадан сақтанудың ең тиімді жолы – вакцинация. Ұлттық екпе күнтізбесіне сәйкес балаларға жоспарлы түрде егіледі.
📍 Белгілер байқалған жағдайда өздігінен емделмей, дереу дәрігерге қаралыңыз.

Скринингтен кім және қашан өтуі керек?

Қазақстанның әрбір азаматы денсаулығына ешқандай шағымы болмаса да, профилактикалық тексерулер мен скринингтерден уақтылы өтіп отыруы тиіс.
Скринингтер тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру пакеттерінің шеңберінде тегін жүргізіледі. Айта кетейік, енді онкоскринингтер сақтандыру мәртебесіне қарамастан барлық азаматтарға қолжетімді.
Пациент скринингтен өз емханасында өте алады. Оған келесі жолдармен жазылады:
• емханаңыздың тіркеу бөлімінде,
• call-орталық арқылы,
• емханаңыздың мобильді қосымшасы немесе порталы арқылы.
Денсаулығыңызды қорғаңыз — скринингтен өтуді ұмытпаңыз!

Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады?

Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады?
Медицина қызметкерін емханаға баруға мүмкіндік болмаған кезде үйге шақыруға болады.
Медбике немесе фельдшер:
— Дене қызуы 38°С-қа дейін көтерілсе;
— Қан қысымы жоғарылап, бірақ жалпы жағдайы қалыпты болса;
— Есінен танбаған немесе қан кетпеген, жағдайы күрт нашарламаған жарақаттар мен аурулар кезінде пациенттің үйіне барады.
Ал учаскелік дәрігер:
— Егер тіркеу бөлімі немесе медбике пациенттің жағдайын дәрігердің тексеруі қажет деп бағаласа;
— Вакцинадан кейін жағдайы нашарлаған сәтте үйге келеді.
Бұдан бөлек, 5 жасқа дейінгі балалар, жүкті және босанған әйелдер, 65 жастан асып, өздігінен емханаға келе алмайтын адамдар жағдайы нашарлаған кезде үйде қаралады.

МӘМС жүйесіндегі мәртебені қалай тексеруге болады?

— Қордың msqory.kz ресми сайтында;
— Telegram-дағы @SaqtandyrýBot арқылы;
— Qoldau 24/7 мобильді қосымшасында;
egov.kz сайтындағы жеке кабинетте;
— Damumed-тегі жеке кабинетте;
— Банктердің мобильді қосымшаларында.