Рубрика: Денсаулық сақтау жаңалықтары

Дүниежүзілік ана сүтімен қоректендіру апталығы отбасыда, қоғамда және жұмыс орнында ана сүтімен қоректендіруді қолдауды нығайтуға, заңнамалық және нормативтік тетіктерді жетілдіруге, сондай-ақ ана мен бала денсаулығы үшін ана сүтімен қоректендірудің пайдасы мен оны сәтті жүзеге асыру қағидаттары туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған.

Осы апта бойы біз Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ана сүтімен қоректендіруге қатысты ұсынымдарымен, қызықты деректермен және пайдалы ақпаратпен бөлісеміз. Сонымен қатар ана сүтімен қоректендірудің ана мен бала денсаулығына тигізетін пайдасы және оны қолдаудың әрбір отбасы мен жалпы қоғам үшін неліктен маңызды екені туралы баяндаймыз.

Алдымен ана сүтімен қоректендіру туралы 5 қызықты дерекпен танысайық!

Қан айналым жүйесі аурулары – жүрек пен қан тамырларының зақымдануымен байланысты аурулар тобы. Олардың қатарына артериялық гипертония, жүректің ишемиялық ауруы, миокард инфаркті, инсульт және басқа да жүрек-қан тамырлары аурулары жатады. Бұл аурулар әлемде өлім-жітімнің негізгі себептерінің бірі болып саналады.

Қауіп факторлары:

жоғары қан қысымы;

темекі шегу;

дұрыс тамақтанбау;

қимыл-қозғалыстың аздығы;

артық салмақ;

қант диабеті;

күйзеліс;

алкогольді шамадан тыс пайдалану.

Назар аударуды қажет ететін белгілер:

кеуде тұсының ауыруы немесе қысылуы;

ентігу;

жүрек қағысының жиілеуі немесе ырғақтың бұзылуы;

бас айналу, әлсіздік;

аяқ-қолдың ісінуі;

қан қысымының тұрақты жоғарылауы.

Қан айналым жүйесі ауруларының алдын алудың ең тиімді жолы – салауатты өмір салтын ұстану. Дұрыс тамақтаныңыз, тұрақты түрде дене белсенділігімен айналысыңыз, темекі мен алкогольден бас тартыңыз, қан қысымыңызды, қандағы қант пен холестерин деңгейін бақылап отырыңыз.

Жүрегіңізге қамқор болыңыз! Уақытылы профилактикалық тексеруден өтіп, денсаулығыңызды қорғаңыз.

Улану – ағзаға улы заттардың, сапасыз тағамның, дәрі-дәрмектің немесе химиялық заттардың түсуінен болатын қауіпті жағдай. Жаз мезгілінде әсіресе тағамнан улану жиі кездеседі, себебі жоғары температурада азық-түлік тез бұзылады.

Уланудың негізгі белгілері:

жүрек айну және құсу;

іштің ауыруы;

іш өту;

дене қызуының көтерілуі;

әлсіздік, бас айналу;

ауыр жағдайларда – есінен тану немесе тыныс алудың қиындауы.

Алғашқы көмек:

Көп мөлшерде таза су немесе регидратациялық ерітінділерді жиі-жиі ішіңіз.

Дәрігердің кеңесі бойынша сорбенттерді (белсендірілген көмір және т.б.) қабылдауға болады.

Ауыр, майлы тағамдардан уақытша бас тартып, жеңіл ас ішіңіз.

Егер уланған адам есінен танып қалса, тыныс алуы қиындаса немесе белгілері күшейсе, дереу жедел жәрдем шақырыңыз.

Уланудың алдын алу:

Тағамның жарамдылық мерзімін тексеріңіз.

Жеміс-жидек пен көкөністі мұқият жуыңыз.

Ет, балық және сүт өнімдерін дұрыс температурада сақтаңыз.

Қолды тамақ ішер алдында және дәретханадан кейін міндетті түрде жуыңыз.

Күмәнді немесе бұзылған тағамды тұтынбаңыз.

Денсаулығыңызды қорғаңыз! Уланудың алғашқы белгілері байқалса, өздігінен емделмей, медициналық көмекке жүгініңіз.

Репродуктивті денсаулықты сақтау үшін:

дұрыс тамақтану және белсенді өмір салтын ұстану;

зиянды әдеттерден (темекі, алкоголь, есірткі) бас тарту;

жеке бас гигиенасын сақтау;

тұрақты түрде профилактикалық медициналық тексерулерден өту;

жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу;

жүктілікті алдын ала жоспарлап, дәрігердің кеңесіне жүгіну маңызды.

Әйелдерге гинекологқа, ал ерлерге уролог немесе андрологқа жылына кемінде бір рет қаралу ұсынылады. Репродуктивті денсаулыққа дер кезінде көңіл бөлу бедеуліктің, жыныс мүшелерінің ауруларының және жүктілік кезіндегі асқынулардың алдын алуға көмектеседі.

Өз денсаулығыңызға жауапкершілікпен қарап, уақытылы медициналық тексеруден өтіңіз. Репродуктивті денсаулық – бақытты отбасы мен дені сау ұрпақтың кепілі!

Туберкулез – Mycobacterium tuberculosis бактериясы қоздыратын жұқпалы ауру. Ол көбінесе өкпені зақымдайды, бірақ басқа ағзаларға да әсер етуі мүмкін. Балалардың иммундық жүйесі толық қалыптаспағандықтан, олар бұл ауруға әсіресе осал келеді.

Туберкулез қалай жұғады?

Ауру негізінен туберкулезбен ауыратын адамның жөтелгенде, түшкіргенде немесе сөйлескенде ауаға таралатын бактериялары арқылы жұғады.

Балалардағы негізгі белгілері:

• 2 аптадан астам уақытқа созылған жөтел;

• Дене қызуының ұзақ уақыт көтерілуі;

• Әлсіздік, тез шаршау;

• Тәбеттің төмендеуі;

• Салмақ қоспау немесе салмақ жоғалту;

• Түнгі тершеңдік.

Бұл белгілер байқалса, өздігінен емделмей, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.

Алдын алу жолдары:

Жаңа туған нәрестеге БЦЖ вакцинасын уақытылы салдыру;

Баланы профилактикалық медициналық тексерулерден өткізу;

Дұрыс тамақтану және иммунитетті нығайту;

Үй-жайларды жиі желдетіп, тазалық сақтау;

Отбасында немесе жақын ортада туберкулезбен ауырған адам болса, дәрігердің бақылауында болу.

Туберкулез – ерте анықталса, емделетін ауру. Баланың денсаулығына бейжай қарамай, профилактикалық тексерулерден уақытылы өтіп тұрыңыз.

Аса қауіпті жұқпалы аурулар – адам өмірі мен денсаулығына зор қауіп төндіретін, тез таралатын инфекциялық аурулар. Олардың қатарына оба, тырысқақ (холера), күйдіргі (сібір жарасы), туляремия, құтыру және басқа да қауіпті инфекциялар жатады.

Бұл аурулар көбіне ауру адамнан, жануарлардан, ластанған су мен тағамнан немесе жәндіктердің шағуы арқылы жұғуы мүмкін. Уақытылы алдын алу шараларын сақтамау аурудың кең таралуына әкеледі.

Алдын алу жолдары:

• Қолды сабынмен жиі жуыңыз;

• Тек таза ауыз суын пайдаланыңыз;

• Тағам өнімдерін дұрыс сақтап, толық пісіріп тұтыныңыз;

• Жабайы және ауру жануарлармен байланыстан сақ болыңыз;

• Вакцинация ұсынылған жағдайда екпе алыңыз;

• Дене қызуы көтеріліп, әлсіздік, құсу, іш өту, теріде жара немесе басқа күмәнді белгілер байқалса, өздігінен емделмей, дереу медициналық көмекке жүгініңіз.

Әр адамның жауапкершілігі – өз денсаулығын ғана емес, айналасындағылардың да қауіпсіздігін сақтау. Аса қауіпті жұқпалы аурулардың алдын алу – денсаулықты қорғаудың ең тиімді жолы.

Ботулизм – Clostridium botulinum бактериясы бөлетін күшті токсиннің әсерінен дамитын ауыр жұқпалы ауру. Көбінесе үй жағдайында дайындалған консервіленген көкөністерді, саңырауқұлақтарды, ет пен балық өнімдерін тұтынғаннан кейін пайда болады.

Ботулизмнің негізгі белгілері:

жүрек айну, құсу;

іштің ауыруы;

көрудің бұлыңғырлануы немесе қосарланып көрінуі;

қабақтың салбырауы;

сөйлеу және жұтынудың қиындауы;

ауыздың құрғауы;

бұлшықеттердің әлсіреуі;

тыныс алудың қиындауы.

Бұл белгілер байқалған жағдайда уақыт жоғалтпай, дереу медициналық көмекке жүгіну қажет. Ерте көрсетілген көмек ауыр асқынулардың алдын алады.

Алдын алу жолдары:

Үй жағдайында дайындалған консервілерді дайындау және сақтау ережелерін қатаң сақтаңыз.

Қақпағы ісінген немесе зақымдалған консервілерді пайдаланбаңыз.

Күмәнді иісі немесе дәмі бар тағамдарды тұтынбаңыз.

Дайын тағамдарды сақтау мерзімін және температуралық режимін сақтаңыз.

Денсаулығыңызды сақтаңыз! Күмәнді тағамдарды тұтынудан бас тартып, алғашқы белгілер пайда болған жағдайда дәрігерге уақытылы қаралыңыз.

Тағамнан улану – сапасыз немесе бұзылған тағамды, сондай-ақ ауру тудыратын микроорганизмдермен ластанған өнімдерді тұтыну салдарынан болатын жедел жағдай.

Негізгі белгілері:

• жүрек айну;

• құсу;

• іштің ауыруы;

• іш өту;

• дене қызуының көтерілуі;

• әлсіздік, бас айналу.

Уланудың алдын алу үшін:

Қолды тамақтанар алдында және тағам дайындамас бұрын сабындап жуыңыз.

Жеміс-жидек пен көкөністі мұқият жуыңыз.

Ет, балық, жұмыртқа өнімдерін толық пісіріп тұтыныңыз.

Тағамды сақтау мерзімі мен сақтау талаптарын қадағалаңыз.

Тез бұзылатын өнімдерді тоңазытқышта сақтаңыз.

Күдікті немесе жарамдылық мерзімі өткен тағамдарды пайдаланбаңыз.

Тек таза ауыз су ішіңіз.

Есте сақтаңыз!

Егер улану белгілері күшейсе, әсіресе балаларда, жүкті әйелдерде және егде жастағы адамдарда байқалса, өздігінен емделмей, дереу дәрігерге жүгініңіз. Уақытылы көрсетілген медициналық көмек асқынулардың алдын алады.

Туберкулездің негізгі белгілері:

2 аптадан астам уақытқа созылатын жөтел;

Қақырықтың бөлінуі, кейде қан аралас болуы;

Дене қызуының көтерілуі;

Түнгі тершеңдік;

Әлсіздік, тез шаршағыштық;

Тәбеттің төмендеуі;

Салмақ жоғалту.

Егер осы белгілер байқалса, міндетті түрде дәрігерге қаралып, тексеруден өту қажет. Ерте анықталған туберкулез толық емделеді.

Туберкулездің алдын алу жолдары:

Жаңа туған нәрестелерге БЦЖ вакцинасын уақытында салдыру;

Жыл сайын профилактикалық тексеруден (флюорографиядан) өту;

Жөтелі ұзаққа созылған жағдайда дәрігерге қаралу;

Үй-жайларды жиі желдетіп, тазалық сақтау;

Дұрыс тамақтану және иммунитетті нығайту;

Темекі мен алкогольден бас тарту;

Науқаспен байланыста болған жағдайда медициналық тексеруден өту.

Есте сақтаңыз! Туберкулез – алдын алуға және толық емдеуге болатын ауру. Өз денсаулығыңызға жауапкершілікпен қарап, профилактикалық тексерулерден уақытылы өтіп тұрыңыз.